In het najaar van 2005 trok deze poster van Stichting PANN uit de beeldcollectie van Het Utrechts Archief de aandacht voor “Het maandelijkse feest voor homo’s, lesbo’s en hetero’s” in Tivoli Oudegracht. Vanaf 28 februari is de poster te zien in de tentoonstelling Tivoli Oudegracht in de EXPO van Het Utrechts Archief.

PANN is de grootste queer jongerenorganisatie, opgericht in 1969 door zes Utrechtse studenten die het zat waren dat er geen ruimte in hun stad was voor queerjongeren. Destijds stelde artikel 248-bis uit het Wetboek van Strafrecht homoseksuele relaties tussen minderjarigen en meerderjarigen strafbaar. Onder minderjarig werd 21 verstaan in een homoseksuele relaties, in plaats van 16 jaar in hetero-relaties. Om die reden liet het COC geen bezoekers jonger dan 21 jaar toe. De studenten lieten zich hierdoor niet beperken en openden op 15 april 1969 de “soosjeteit voor homofiele jongeren”. Het eerste PANN-café opende in de werfkelder van de studenparochie Cunera op de Nieuwegracht 32. Hier waren tevens een maatschappelijk werker, een pater en een dominee aanwezig om jongeren te helpen bij problemen met zelfacceptatie, hun ouders of werkomgeving. De leden bestonden uit vrijwel alleen jongens.

In de jaren 70 vormde de club zich tot een wekelijks café met een maatschappijkritisch karakter. In die jaren zette PANN zich actief in als strijder voor homo-emancipatie en was regelmatig organisator van protestacties, zoals het sluiten van groepshuwelijken op het bordes van het stadhuis van Utrecht. PANN startte ook een ‘geïntegreerde’ sociëteitsavond met als doel mensen van allerlei seksuele voorkeuren en achtergronden samen te brengen. Een vervolg daarop waren de laagdrempelige PANN-feesten waarvan de eerste plaatsvond in de Kargadoor (december 1969). Vanaf 1971 werden ze maandelijks georganiseerd, de eerste jaren in de Kargadoor, SSR, Rasa, Chez Bébé en het NV-Huis/Tivoli, en vanaf 1977 tot 1983 afwisselend bij de studentenverenigingen Veritas en Unitas. De feesten waren erg populair en er ontstonden doorgaans lange wachtrijen voor de deuren.

In de jaren 80 en 90 besloot PANN het radicaal actievoeren te stoppen om een relevante gesprekspartner voor publiek-, politiek- en belangorganisaties te worden. Maar de PANN-feesten gingen wel door. PANN werd een toegangspoort voor queer jongeren tot de regenboog¬gemeenschap, en het groeide snel, vanaf 7.000 bezoeker voor haar activiteiten in 2006 tot 35.000 in 2015. Zo werd PANN een kweekvijver voor vrijwilligers die zich inzetten voor de queer-emancipatie.

Na 2000 ontwikkelde PANN zich steeds meer als een professionele organisatie. Naast het verstrekken van subsidies pakte zij ook haar eigen maatschappelijke projecten weer op. Ook organiseerde ze verschillende feesten, zoals PANN On Tour (tegenwoordig PANN Glitch), series feesten in het land; PANN 25+ voor mensen boven 25 jaar oud; of het PANNDORA- festival, het eerste outdoor queer-festival in Utrecht.

In 2014 sloot Tivoli Oudegracht haar deuren, jarenlang de thuisbasis voor de zaterdagavondfeesten van PANN. De bovenstaande poster werd onderdeel van de beeldcollectie van Het Utrechts Archief en is vanaf 28 februari te bewonderen in de tentoonstelling Tivoli Oudegracht in de EXPO!

Tekst: Justine Allasia (met dank aan artikel van Evert van der Veen en Kees van den Berg, 2025: 1969. PANN, Queer U Stories)