Vaas ‘Mens en Gevoelens’

Frans Hals Museum

Chris Rijk maakt objecten van keramiek die, als ze over duizend jaar worden opgegraven, een levendig en complex verhaal zullen vertellen over de queer gemeenschap van nu. Zijn werk ziet er op het eerste gezicht vertrouwd uit – Delfts blauw, vazen, potten en borden – maar bij nader inzien blijkt het een speelse, erotische en trotse queering van die traditionele vormen. Zijn werk momenteel in het Frans Hals Museum te zien. Manique Hendricks, conservator hedendaagse kunst, stelt Chris Rijk vragen in een kort interview over zijn werk in het kader van Queer Geschiedenismaand.


Manique Hendricks (MH): Je hebt een vaas gemaakt genaamd Mens en Gevoelens. Kan je wat meer vertellen over dit werk en de verschillende lagen en beeltenissen toelichten? 
 
Chris Rijk (CR): Het begon met een vorm die ik in een museum zag en die een technische uitdaging vormde. Ik ben gewoon begonnen met maken. Al snel kreeg het een richting. 
 
De onderkant van de vaas toont aan de ene kant drie zoenende mannen en aan de andere kant twee jongens op een scooter. Voor mij is de kant met de twee zoenende mannen gay, maar drie zoenende mannen zijn nóg gayer. De andere kant toont jongens die misschien niet gay zijn, maar wel heel intiem bij elkaar achter op de scooter zitten. Dus je hebt twee verschillende blikken, twee kanten, verbonden door twee handvatten. Het heeft een voor- en een achterkant. 
 
Ook de tuiten van de vaas zijn betekenisvol. Het zijn een soort slagen of monsters, een freudiaanse verwijzing. Er kan iets in, er kan iets uit. Tuiten op vazen zijn op zichzelf al hele queervormen. Op de tweede verdieping van de vaas zijn mannen te zien die elkaar aftrekken. Het ultieme wat ik wil bereiken is om het erotische decoratief maken. 
 
MH: Je werk wordt vaak getoond in een context die queerkunst benadrukt. Hoe zie jij de rol van jouw keramiek, dat op het eerste gezicht zo ‘Hollands’ en traditioneel oogt, in het zichtbaar maken van die vaak verborgen geschiedenis? 
 
CR: Ik vergeet altijd dat dat zo is, ik ben erin ondergedompeld. Ik vergeet dat mensen buttplugs ongemakkelijk vinden of erom moeten giechelen, voor mij is het iets heel normaals. Ik ben nou eenmaal homo, dus dat is de bril waardoor ik de wereld zie. De wereld is gemaakt door hetero’s, dus ik moet dit altijd uitleggen. 
 
Soms is dat lastig. Het is zo niet vanzelfsprekend dat iets queer is, dat daardoor de diepere lagen van mijn werk verloren kunnen gaan. Ik kom er nooit aan toe om uit te leggen waarom ik Louis Vuitton-logo’s gebruik in mijn werk en waarom ik dat zie als mannelijk. 
 
We hebben het eerder gehad over de revolutie inmasseren: juist door die liefelijke, decoratieve, bijna huisvlijt-achtige vorm te gebruiken nodig ik mensen uit om verder te kijken. Keramiek maakt het onschadelijk maar drukt ook mensen op de feiten. Erotisch queer is niet alleen maar porno, het kan ook in kunst. 
 
MH: Je hebt weleens gezegd: “Keramiek heeft iets blijvends, iets eeuwigs. We begrijpen de geschiedenis grotendeels door scherven uit het verleden.” Als jouw werk over duizend jaar wordt opgegraven, wat voor verhaal over de queergemeenschap en ervaring in onze tijd denk je dat het dan vertelt? Welk hoofdstuk van de queergeschiedenis leg jij vast? 
 
CR: Ik denk toch wel iets in de trant van: wauw, wat waren die mensen vrij! En wat een eenduidig beeld van mannelijkheid en homoseksualiteit. Oh, zij doen het op z’n Grieks, zullen ze denken, net zoals wij nu naar de homoseksualiteit in de Griekse oudheid kijken. 
 
Ik denk eigenlijk niet dat mijn werk per se emancipatoir is, of misschien juist wel omdat het queer-zijn viert. Ik maakte bijvoorbeeld ook de tentoonstelling WISH YOU WERE GAY omdat het hartstikke leuk is om homo te zijn. 

Frans Hals Museum

Haarlem

alle objecten