Zeeuws Museum
Damesliefde met hindernis: ingekleurde pentekening, Vanita Monk Noest (1944-2024), Zierikzee, 1975
Fotografie: Pim Top
We zien twee vrouwelijke figuren in een desolaat, bijna abstract landschap. Een van hen zit op de grond, houdt haar eigen hart vast, kijkt verlegen naar de tweede figuur, biedt haar een bloem aan. Maar het object van haar verlangen lijkt ook letterlijk een object te zijn: ze bestaat uit alleen een hoofd en een buste. Ze lijkt de eerste figuur niet eens op te merken, maar kijkt rechtstreeks naar ons, de toeschouwer. Wat is precies de hindernis voor hun liefde?
Kunstenaar Vanita Monk Noest maakt dit werk aan het begin van haar carrière. Ze is dan getrouwd met een man en heeft twee kinderen. Tegelijkertijd is zij biseksueel en polyamoureus. Het huwelijk houdt geen stand en na de scheiding ontmoet ze Johanna, die transgender is. Ze trouwen en blijven tot het einde van Vanita’s leven bij elkaar.
Als Vanita in 2024 overlijdt, start de rouwende Johanna een zoektocht naar het werk van haar echtgenote, met name uit de tijd van voor hun relatie. Wat is er nog? Waar is het en bij wie? Het onderzoek vraagt soms veel van Johanna en van de mensen die onderdeel waren van Vanita’s leven. Johanna voert soms moeilijke gesprekken maar doet ook bijzondere ontdekkingen. Zo ook dat het Zeeuws Museum maar liefst tien werken van Vanita in de collectie heeft waaronder Damesliefde met hindernis. Johanna had dit werk nooit in het echt gezien en wist niet dat het nog bestond.
Voor het contact met Johanna weet het Zeeuws Museum nauwelijks iets over het kunstwerk en de maker. Johanna vertelt dat zij en Vanita elkaar ontmoetten in 1989. Gedurende 35 jaar zijn zij geliefden en werken samen. Ze maken performancekunst, muziek, geluid en tekst en alleen Vanita ook beeldend werk. Ze illustreert onder andere de albumhoezen van hun gezamenlijk uitgebrachte muziek.
Transformatie is een belangrijk thema in zowel Vanita’s persoonlijke leven als haar kunstenaarspraktijk. Hoe zij zichzelf ziet en over zichzelf denkt, verandert voortdurend. Zo ondertekende zij Damesliefde met hindernis met de naam Joke Noest. Later ging zij door het leven als Vanita Monk. Ze veranderde meerdere keren haar naam en sloot periodes in haar leven soms drastisch af, bijvoorbeeld door werk te vernietigen.
Johanna zet hun gezamenlijk kunstenaarschap voort met onafgemaakt en gemeenschappelijk werk waarmee zij zowel naar het verleden als naar de toekomst kijkt.
Op dit moment is er geen werk van Vanita Monk in het Zeeuws Museum tentoongesteld. Meer van haar én Johanna’s werk kun je bekijken op de website via de link bij Meer info.
