Het Utrechts Archief
Dit bordje met huisregels hing vroeger boven de bar van discotheek de Roze Wolk. Deze disco biedt 24 jaar lang een veilige thuishaven voor duizenden queer jongeren. Ze opent haar deuren op 2 april 1982. Het Utrechts Archief beheert het archief van discotheek de Roze Wolk. Het biedt daarmee een uniek kijkje achter de schermen van deze iconische queeruitgaansplek.
In de jaren zeventig en begin van de jaren tachtig zijn er een aantal plekken in Utrecht waar de queergemeenschap terecht kan. Zo komen er allerlei mensen af op de maandelijkse PANN-feesten: homo’s, hetero’s, biseksuele mensen en trans personen. Ton Alkemade en Jan Scheepstra, geïnspireerd door deze feesten, besluiten een ‘homodiscotheek’ te openen. De disco is vijf dagen per week open en is gericht op een breed publiek.
De Roze Wolk opent in de werfkelder van Oudegracht 43. Het wordt in korte tijd ontzettend populair: niet alleen voor queer jongeren, maar ook voor veel heterojongeren. Op zich is dit geen probleem: Ton en Jan hebben altijd een gemengd publiek voor ogen. Toch mogen de hetero’s niet in de meerderheid komen of de queergemeenschap lastigvallen. Om dit te voorkomen verschijnt onder andere de volgende tekst boven de lichtkrant boven de draaitafel van de dj in 1986:
De Roze Wolk is homosexueel en verwacht dat van haar klantenkindjes ook.
Het kanariegele huisregelbordje is hier ook een herinnering aan, met de duidelijke neonboodschap dat respect voor de queer gemeenschap essentieel is voor een veilige sfeer in de disco.
Circuit. De Waarheid, 27-06-1986. Delpher. Dit artikel bespreekt het gemengde publiek dat op de Roze Wolk afkomt.
Dit is slechts een voorbeeld van wat er in het Utrechts Archief allemaal bewaard wordt over de discotheek. Het Archief beheert maar liefst 2,5 meter aan stukken over de Roze Wolk en het café erboven, de Wolkenkrabber, dat in 1984 wordt geopend. Zo liggen er ook vijf nummers van het krantje De Roddelwolk uit 1985. Dit krantje, boordevol roddels en sappige verhalen over de discotheek, is een initiatief van enkele bezoekers van de Roze Wolk.
Twee nummers van de Roddelwolk, gemaakt door een paar vaste bezoekers van de Roze Wolk.
Daarnaast is ook info over de thema- en verkleedfeesten, aparte mannen- en vrouwenavonden, en andere bijzondere activiteiten van de disco bewaard gebleven. Tenslotte is er een apart archief gewijd aan het Midzomergrachtfestival, het queer festival dat van 1997 tot 2019 in Utrecht is georganiseerd en mede wordt opgericht door de organisatie van de Roze Wolk.
Het bordje huisregels van discotheek de Roze Wolk is een klein, maar betekenisvol stukje erfgoed. Het laat zien hoe een plek als de Roze Wolk bij heeft gedragen aan de zichtbaarheid en gemeenschap van queer personen in de stad. Door dit materiaal te bewaren blijft een belangrijk stuk Utrechtse queer geschiedenis behouden.
Bronnen:
Dercksen, Adrianne. Roze Wolkennachten. Homodisco de Roze Wolk en homo café de Wolkenkrabber Utrecht 1982-2006. Evert van der Veen, kwartiermaker, 2018.
Van Lieshout, Maurice. “1958: Horeca.” Queer U Stories. https://www.queerustories.nl/canon/1958-horeca/.
Afbeelding met de ‘Dutch Tina Turner’, Steven Gibbs, op het Midzomergracht Spektakel op de Oudegracht te Utrecht. Foto: Nel van Dongen, 2004, voor het boek Prettige feestdagen. Utrechtse feesten in heden en verleden, door Gerrit Jansen. 405829, collectie het Utrechts Archief.
