Regionaal Archief Nijmegen
Rechten foto’s: Hans Dircks, CC-BY-SA
Op zaterdag 30 juni 1984 kleurde Nijmegen roze. Ruim 7 duizend queers, hun vrienden, familie en andere bondgenoten bezochten op die dag de Waalstad voor de viering van een feestelijke én strijdbare Roze Zaterdag. Bij de inloopwinkel van het COC konden mensen terecht voor een bijzonder souvenir: een setje postkaarten met de boodschap ‘Liefs uit Nijmegen’.
Tijdens Roze Zaterdag, ook wel (Inter)nationale Potten- en Flikkersdag genoemd, werd jaarlijks herdacht dat homoseksuele mannen en vrouwen eind juni 1969 zich in en rond de New Yorkse homokroeg Stonewall voor het eerst massaal hadden verzet tegen invallen van de politie.
Bakkertjesrellen
De reden voor organisator het Roze Front om dat jaar voor Nijmegen te kiezen als gaststad had alles te maken het anti-homogeweld tijdens de Nijmeegse Zomerfeesten het jaar ervoor. Rond het bekende homocafé ’t Bakkertje liep het toen uit op ernstige ongeregeldheden. Dagen achtereen werden bezoekers geïntimideerd en aangevallen door grote groepen jongeren. De aanwezige politie bleef lang passief. Niet eerder waren Nijmeegse homo’s en lesbo’s op zo’n massale manier het doelwit van geweld. Deze ‘bakkertjesrellen’ vormden voor het COC aanleiding om een ‘Zwartboek’ samen te stellen. Dit document, met persoonlijke getuigenissen van slachtoffers, werd overhandigd aan gemeente en politie en is digitaal beschikbaar.
Roze lint
Gewapend met een roze driehoek en spandoeken met teksten als “Liever bi” en “Ouders bondgenoten in homo-strijd” vormden demonstranten via drie routes een roze lint door de Nijmeegse binnenstad. Een van de routes liep onder meer langs ’t Bakkertje. De Gelderlander schreef: “Dit keer bleef het rustig. Er werd slechts met confetti gegooid.” Verder was er een uitgebreid programma met muziek, theater, toespraken en een tentoonstelling over vijftien jaar ‘potten- en flikkerstrijd’ in Nijmegen. Actrice Nellie Frijda presenteerde het programma op het hoofdpodium in het Kronenburgerpark. Onder luid applaus verwoordde ze de boodschap krachtig:
We zijn geen wegwerppotten. We zijn niet weg te flikkeren.
Souvenir
Bij de inloopwinkel van het COC konden mensen terecht voor een bijzonder souvenir: een setje postkaarten met de boodschap ‘Liefs uit Nijmegen’. Fotograaf en actieve COC’er Hans Dircks maakte speciaal voor Roze Zaterdag de foto’s waarop Nijmegen zich van zijn vriendelijkste kant liet zien, met roze stelletjes op herkenbare plekken in de stad: “Samen zijn we door de stad gaan lopen en ter plekke besloten wij om op de locaties foto’s te schieten. Daar hebben we veel lol aan gehad. Na ontwikkeling en afdrukken – dat ging toen nog zo – heb ik een selectie gemaakt.” Of de modellen ook echt verliefd waren? “De ‘modellen’ waren – om het in het Nimweegs te segge – geen setjes, maar gelegenheidskoppels. Aan het einde van de middag gingen ze in vriendschap uit elkaar.”
Archief
De foto’s zijn onderdeel van het archief van de Nijmeegse afdeling van het COC dat op dit moment in bewerking is bij het Regionaal Archief Nijmegen (RAN). De verwachting is dat het archief in de loop van dit jaar voor het grote publiek toegankelijk zal worden. Meer foto’s van Roze Zaterdag 1984 zijn in de beeldbank van het RAN te bekijken (zie link bij Meer info).
