Het Scheepvaartmuseum
Foto van Henk op Morningstar Beach in Saint Thomas met een planter’s punch cocktail in zijn hand, 1969-1970.
Collectie Het Scheepvaartmuseum, schenking door Henk, 2024.0014
Voor het oralhistoryproject ‘Zee van ruimte’ interviewde Het Scheepvaartmuseum gay bemanningsleden die eind jaren zestig, begin jaren zeventig, werkzaam waren op het ss ‘Rotterdam’, het vlaggenschip van de Holland-Amerika Lijn. De registraties van de interviews zijn opgenomen in de collectie van het museum. Delen daaruit zijn nog tot 3 augustus 2025 te beluisteren in de tentoonstelling Zee van ruimte, waar ook deze foto van Henk – te midden van vele andere objecten – te bewonderen is.
Wat is er mooier dan je vrije uren doorbrengen op het strand van Saint Thomas? Als het ss ‘Rotterdam’, het vlaggenschip van de Holland-Amerika Lijn voor het Caraïbische eiland voor anker ligt, gaat twintiger Henk er graag naartoe. Meestal met een grote groep andere bemanningsleden. Als huttensteward maakt Henk deel uit van de zogenoemde hoteldienst van het cruiseschip, waarbinnen honderden bemanningsleden werkzaam zijn.
De ‘Rotterdam’ is niet zomaar een schip, zeker niet voor Henk. In het interview dat Het Scheepvaartmuseum met hem afnam in het kader van het oralhistoryproject ‘Zee van ruimte’, noemt Henk het schip ‘de homoboot’. Niet zonder reden: in de hoteldienst aan boord werkte een relatief groot aantal gay bemanningsleden, onder wie Henk zelf. Tussen hen bestond een gedeelde identiteit en een sterk gemeenschapsgevoel.
De groep kwam na werktijd samen in de ‘messroom’ (kantine), hield feestjes in de hutten en ondernam gezamenlijk activiteiten aan wal. Vaak vloeide de alcohol rijkelijk. Henk herinnert zich geen dag dat hij niet dronken was. De hoge alcoholconsumptie droeg bij aan het verdwijnen van remmingen en werd, net als flamboyant gedrag, door de rederij en de overige bemanning getolereerd, zolang dit zich buiten werktijd en buiten het zicht van passagiers afspeelde.
De geïnterviewde mannen vertellen dat gays waardevolle werknemers waren. Zij zorgden voor tevreden passagiers en een goede reputatie was natuurlijk goud waard. De Holland-Amerika Lijn had dus geen enkele reden om gays van hun schepen te weren: integendeel!
Henk en de andere mannen die het museum interviewde, ervoeren schepen als het ss ‘Rotterdam’, havensteden als New York en stranden als Morningstar als toevluchtsoorden waar zij konden ontsnappen aan de conservatieve verwachtingen in het Nederland van de jaren zestig. Het waren plekken waar zij zichzelf konden zijn, vertelt ook Henk:
‘Kijk, we waren toch een hoop mensen die de vlucht namen uit het normale bestaan in Nederland, en dat kun je beste doen door te gaan varen.’
Tekst: Sara Keijzer, conservator fotografie & film
