Zedelijkheidswet van 1911 met daarin artikel 248bis

Nationaal Archief

In 1911 wordt in Nederland de Zedelijkheidswet ingevoerd. In artikel 248bis van deze wet wordt seks met iemand van hetzelfde geslacht strafbaar gesteld, als één van beide personen jonger is dan 21 jaar. In de jaren die volgen, worden duizenden mensen strafrechtelijk vervolgd. De vele gevolgen van de wet worden beschreven in deze (geanonimiseerde) protestbrief uit 1967. In 1971 trekt de Nederlandse regering het wetsartikel in, maar de maatschappelijk discriminatie stopt daarmee niet.

In 1911 wordt in Nederland de Zedelijkheidswet ingevoerd. Deze wet is een verscherping van de strafwetgeving op het gebied van voorbehoedsmiddelen, abortus, prostitutie en overspel. Volgens artikel 248bis van deze wet is het voortaan strafbaar om seksuele handelingen ‘te plegen’ met iemand van hetzelfde geslacht als één van beide personen nog geen 21 is. Dit heet zelfs ontucht. Voor seksuele handelingen met iemand van een ander geslacht ligt die leeftijdsgrens op 16 jaar. Met deze nieuwe wet is de discriminatie van homoseksualiteit wettelijk vastgelegd. In de jaren die volgen worden duizenden mannen en enige tientallen vrouwen op grond van artikel 248bis veroordeeld.

Vervolg van Zedelijkheidswet.


Er is weinig protest tegen de wet, maar weinig mensen durven het openlijk op te nemen voor homoseksuele mensen. Advocaat Jacob Schorer, oprichter van het Nederlandsch Wetenschappelijk Humanitair Komitee, is een van de uitzonderingen. Vanaf de jaren zestig staan er steeds meer mensen op tegen de discriminatie die in deze wet besloten ligt. Sommigen gaan de straat op, anderen schrijven protestbrieven naar het ministerie van Justitie. Zoals deze, door ons geanonimiseerde, brief waarin onder andere de onwettigheid aan de kaak wordt gesteld van de politieregisters van ‘bekende homoseksuelen’ die alle gemeentes bijhouden. Met deze brieven wordt echter weinig gedaan.

Geanonimiseerde protestbrief.

Pas als vanaf 1970 de artikelen van Zedelijkheidswet één voor één aan de ‘moderne tijd’ worden aangepast, wordt ook artikel 248bis opnieuw bekeken. De minister van Justitie vraagt daarbij de Gezondheidsraad om advies. Nadat deze raad de minister heeft verzekerd dat homoseksualiteit niet besmettelijk is en dat jongens echt niet homoseksueel worden van contact met oudere homoseksuele mannen, gaat de minister overstag. Hij stelt voor om het artikel in te trekken, wat in 1971 ook gebeurt.  

Afschaffing 248bis.

Nationaal Archief

Den Haag

meer info

alle objecten